1 + 12
1 + 12
محمدرضا خیری فام
چئشیدلی دینلر و اولوسلاردا اؤزل، حتی قوتسال ساییلارین سیراسیندا یئرله شن 12 سایی سینین رولو زامان بؤلگولرینده ده قاباریق شکیلده گؤرونور.
اسکی تورکلرین اوسطوروی دونیا گؤروشونده، دونیانین 12000 ایل عؤمرو وار ایمیش. بو 12000 ایل 4 دنه 3000 ایللیک، گاه، قات یا قاسا بؤلونوردو. اونلارا گؤره 12000 ایل سونا چاتدیقدا ایکی احتمال وار ایدی. بیرینجی احتمالدا یئر اوزو دئوریلیب، آلت- اوست اولوردو. ایکینجی احتمالدا دا هئچ بیر اولای اولماییب زامان یئنی دن و صیفیردان باشلاییردی. الیمیزه چاتان داش چکیدلرینده بو 12000 ایل بوتون بیر دؤنم اولاراق 4 بؤلوملو بیر دایره کیمی گؤستریلیب دیر.
تورکلرین 12 حئیوانلی ایل سایارلاریندا 12 ایل، 12000 ایلین سیمگه سی (سیموولو ) ساییلیردی. سیچان ایلی ایله باشلایان تورک ایل سایاری دونوز (دوغوز ) ایلی ایله بیتیردی. سونونجو ایلین سونوندا داغیلما باش وئرمه سیدی، یئنی دؤنم، یئنی دن سیچان ایلی ایله باشلاییردی. قازاقلار بو 12 ایله "موشئل" دئییرلر.
12 آیدان اولوشان ایل ده، 12000 ایلین سیمگه سی اولاراق، بوگونکو کیمی 4 دنه 3 آیلیق فصیله بؤلونوردو. اسکی لریمیز 365 گونلوک ایلین سون 5 گونونو دوزنسیز گونلر، تهلوکه گونلری اولدوغونو دوشونوردولر. اونلارا گوره ایلین سون چرشنبه سیندن ایلین سونونا دک گئت- گئده تهلوکه آرتیردی. ائله بو اوزدن ده گونوموزه ده گلیب چاتان بیر گلنه یین آردیندان چرشنبه چاتمادان چرشنبه یئمیشی آلینیر. ننه - بابالاریمیز سون چرشنبه ده "بلکه بو سون یئمه ییمیزدیر" دئیه چرشنبه یئمیشینی یئییرمیشلر. اؤته یاندان، گونوموزده ایلین سون جومعه آخشامیندا قبیر اوستونه گئتمه تورنی ده بو قونو ایله ایلگیسیز دئییل.
یئنی ایلین باشلانیشیندا بوتون تانیش- بیلیش، بیر- بیرینین ساغلاملیغیندان و تهلوکه دن قورتولمالاریندان امین اولماق اوچون، بیر- بیری ایله گؤروشوب قورخونج داغیلماقدان قورتولدوقلاری اوچون شنلیک تؤرنلری کئچیریب یئنی دؤنمین باشلانیشینی قوتلاییردیلار. بو گونکو بایرام گؤروشلری ایله شنلیکلری همین دوشونجه دن قایناقلانیر.
12000 ایل، 12 ایل و 12 آیین کیچیک سیمگه سی ده 12 گون ایمیش. ایلین ایلک 12 گونو بوتون بیر دؤنمین (12000 ایلین ) سیمگه سی ساییلیرمیش. بو 12 گون قورتاردیقدا تهلوکه لی آنلار باشلاییرمیش. ائله بونا گوره ده " داغیلما اولسا اوچوق آلتیندا قالمایاق" دوشونجه سی ایله کیمسه تاوان آلتیندا قالماییب بوتون عایله لر 13- جو گون "داغیلما اولسا الیمیزده اکمه یه توخوم اولسون" دئیه اؤنجه دن گؤیرتدیکلری گؤیو گؤتوروب ائودن دیشاری چیخیردیلار. گونوموزه ده گلیب چاتان بو گلنکده آخشاما دک هامی دیشاریدا قالیب آخشام چاغی تهلوکه آنلاری سوووشدوقدا گؤیو دوغادا (طبیعتده ) بوراخیب ائوه دونوردولر.
اسکی تورکلر گونو ده 12 یئره بؤلموشدولر. اونلار، بو گونون حئسابی ایله 2 ساعات اولان هر بؤلومه "چاغ " دئییرمیشلر. 12 چاغ قورتاردیقدا زامان یئنی دن باشلاییردی.
گوردویونوز کیمی، قوتسال سایی کیمی تانینان 12 سایی سینین ترسینه 13 سایی سینین سون درجه تهلوکه لی و نحس بیر سایی اولدوغو دوشونولوردو. بو سایی یالنیزجا بیزده و بؤلگه میزده اولان باشقا اولوسلاردا دئییل، دونیانین باشقا یئرلرینده ده نحس بیر سایی کیمی تانینیب دیر.
.....................................................................................................................
بو یازیدا میر علی سید سلامت جنابلارینین بیلگی لریندن فایدالانمیشام.
سایین اوخوجولار بو بلوگدا گئدن یازیلاردان یالنیزجا اؤز یازیلاریم منیم باخیش و دوشونجه لریمی عکس ائتدیریر. باشقا یازیلار، حتی کؤچوردویوم و چئویردیییم یازیلارین بیر بؤلومو یا بوتونو منیم دوشونجه و باخیشلاریمین ترسینه ده اولا بیلر.