خوجالی سوی قيريمی


كؤچوروب دوزنله ين: محمدرضا خيري فام

     قاراباغ ساواشی سيراسيندا 1992- جی ايل فئورال آيی نين 25 دن 26 سينا كئچن گئجه ده، 1991-جی ايلدن قوشاتيلميش (موحاصره اولان) خوجاليدا آذربايجان تاريخينده اولان ان دهشتلی جينايتلردن بيريسی باش وئردی. او گئجه سيلاحلی ائرمنی لرله ياناشی، چوخو ائرمنی لردن عيبارت اولان ساوتلر بيرلييی (شوروی) دؤنميندن خانكندی شهرينده يئرله شن روسيانين 366-جی موتوآتيجی (مكانيزه) آلايی خوجالی شهرينی يئرله بير ائتميشلر.

     خاتين، ليديستا و اوردور سوی قيريملاری كيمی خوجالی فاجيعه سيده  چاغداش تاريخيميزده اولان قورخونج اولايلاردان بيريسيدير. ائرمنی لرين آذربايجان اولوسونا قارشی تؤرتديكلری بو نووبتی كوتلوی قيرغيندا، 613 نفر، او جومله دن 106 قادين، 63 اوشاق و 70 قوجانين ياشامينا سون قويولدو. بو سوی قيريمدا 1275 دينج (سيويل) ساكين اسير گوتورولوب، 150 نفر ايسه ايتگين دوشدو.


     روسيانين مئموريال حقوق ساوونما (مودافيعه ) مركزی نين وئردييی بيلگيلره گوره،4 گون ايچينده آغدامدا و خوجاليدا اؤلدورولموش200 آذربايجانلی نين اؤلوسو (130 كيشی، 51 قادين و 13 اوشاق) طيبی محكمه نين نظريندن كئچيريلميشدير. بورادا اؤلولرين موعايينه زمانی بيلينميشدير كی، 151 نفرين اولومونه قورشون يارالاری، 20 نفرين اولومونه قلپه يارالاری سبب اولموش، 10 نفر كوت آلتله وورولاراق اولدورولموشدور. حقوق ساوونما مركزی، بئش ديری آدامين دريسينين سويولماسی فاكتينی دا قئيده آلميشدير. بو سوی قيريمين سونوجوندا بعضی عائيله لر بوتونلوكله محو ائديلميش، اهالی گورونمه ميش قدارليقلا اؤلدورولموش، اسير گوتورولنلره آمانسيز ايشكنجه لر وئريلميشدير. بو ايشلرين اؤنجه دن دوشونولموش حالدا، اينسانلارين بوتونلوكده يا بير بؤلومونو محو ائديلمه سی نيتی ايله توره ديلمه سی اولوسلار آراسی حقوق و دؤولت داخيلی حقوق، اساسن محض سوی قيريمی اولدوغونو ثبوت ائدير.

     ائرمنی جلادلاری نين توره تديكلری بو ييرتيجيليق بوتون بشريتين اصيل سوی قيريم كيمی تانيديغی و يوخاريدا آدی چكيلن فاجيعه لرله عينی سويه ده قيمتلنديريمه ليدير. دونيانين باريش سئور اينسانلاری، سيويل دؤولتلری، نوفوذلو اولوسلار آراسی قوروملار، اولوسلار آراسی توپلولاری بو آجی گئرچه يی بيلمه لی، اينساليغا قارشی توره ديلن بو جينايت، او حقوقی قيمتلرينی آلماليدير. اولوسلار آراسی حقوقا گوره سوی قيريم باريش و بشريته قارشی يونه لن ائيلم دير (عمل دير) و ان آغير اولوسلار آراسی جينايت ساييلير. بيرلشميش اولوسلار قورومو (BMT) باش مجليسی نين 9 دئكابر 1948- جی ايل تاريخلی 260  (III) ساييلی قعطنامه سی ايله قبول ائديلميش و 1961 جی ايلده قووه يه مينن سوی قيريمی جينايتی نين قارشی سی نين آلينماسی و سوچلولارين جزالانديريلماسی حاققيندا كونوانسيوندا سوی قيريمی جينايتلرينين حقوقی اساسی تثبيت اولونموشدور. ائرمنيستانين آذربايجانا قارشی باسقی زامانی همين كونوانسيوندا تثبيت ائديلميش سوی قيريمی جينايتلری تشكيل ائدن بوتون عمللر تطبيق اولونموشدور.

     بو ايشغالچی اؤلكه نين يوروتدويو تئرورچولوق سياستی اوزون ايللردير كی، دونيا توپلوسونون گؤزو قارشيسيندا باش وئرير. حالبوكی، اولوسلار آراسی حقوق نورملاری بيرلشميش اولوسلار قورومو (BMT) نين و ATƏT ين پرينسيپلرينه گوره دؤولتلرين سينيرلارينين توخونولمازليغينا حورمت ائديلمه ليدير، توپراق بوتونلويونون پوزولماسينا يول وئريلمه ليدير. بيرلشميش اولوسلارين امنيت شوراسی، آذربايجانين ايشغال اولونموش تورپاقلارينين شرط سيز آزاد ائديلمه سی باره ده دؤرد قعطنامه قبول ائتسه ده، ايشغالچی ائرمنيستان بونلاری هله ده يئرينه يئتيرمير.

     خوجالی فاجيعه سی ايكی يوز ايله ياخين بير زامان سوره سينده، ائرمنی ميللتچيليی نين و اونلارين يانداشلارينين آذربايجان اولوسونا قارشی ائتنيك تميزله مه و سوی قيريمی سياستيی نين آرديجيل و قانلی صحيفه سی ايدی.